Archeologische topvondst in Linschoten

Archeologische topvondst in Linschoten 

In maart 2024 is bij werkzaamheden aan de beschoeiing van de Korte Linschoten tussen Linschoten en de A12 een archeologische toevalsvondst gedaan. De aannemer heeft de vondst gemeld bij de gemeente en de gemeente heeft de archeologisch adviseur bij de ODRU geïnformeerd. Daarop heeft de ODRU een advies geschreven over het belang van de vondst zodat de gemeente kon beslissen wat er met het zwaard gebeuren moest. Daarnaast heeft de ODRU direct contact gezocht met een conserveringsspecialist. Een zwaard dat bijna 1000 jaar in zuurstofarme omstandigheden in de bodem van een rivier heeft gelegen, vergaat heel snel tot een hoopje roest wanneer er niet meteen maatregelen tot behoud worden getroffen. 

De projectleider van de werkzaamheden bij de gemeente heeft het zwaard direct na het weekend opgehaald bij de aannemer en overgebracht naar de conserveringsspecialist. Daar heeft het zwaard ongeveer 3 maanden verschillende behandelingen ondergaan zodat het nu stabiel is en niet kan gaan roesten. Ondertussen kon worden vastgesteld wie de eigenaar is van het zwaard. Het eigenaarschap van schatvondsten (objecten die niet naar een eigenaar herleid kunnen worden) is niet in de Erfgoedwet, maar in het Burgerlijk wetboek vastgelegd: 50% is voor de vinder (in dit geval de opdrachtgever van de werkzaamheden) en 50% is van de grondeigenaar (hier Landgoed Linschoten).  

Zwaard zorgt voor bezoekers 

De gemeente en de collectiebeheerder bij het Landgoed hebben afspraken gemaakt over hoe om te gaan met deze vondst. Ook hebben het Landgoed en de gemeente samen een mooie informatiefolder gemaakt. De archeologisch adviseur van de ODRU heeft hierbij ondersteund en contact gelegd met een zwaardenexpert en met de conservator bij het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden. Het zwaard is vervolgens openbaar gemaakt en aan het publiek gepresenteerd tijdens de Open Monumentendagen. Door de pers kort tevoren te informeren was de belangstelling gewekt. Het Landgoed ontving maar liefst ongeveer 2500 bezoekers, terwijl dit er andere jaren gemiddeld ongeveer 900 waren.  

Het eerste onderzoek aan de uiterlijke kenmerken heeft uitgewezen dat het zwaard uit de tweede helft van de 11de eeuw of eerste helft van de 12e eeuw dateert, dus ongeveer tussen 1050 en 1150. Het zwaard is 1 meter lang en weegt ongeveer 840 gram in de huidige staat. Op het zwaard zijn aan beide zijden zogenaamde incrustaties aangebracht. Dat zijn decoraties in een ander metaal dan waarvan het zwaard zelf gemaakt is. Deze tekens maken het zwaard extra bijzonder. 

Zwaard gaat naar museum 

De gemeente en het Landgoed zullen het zwaard gezamenlijk aan een museum schenken. Beide zijn het er namelijk over eens dat het zwaard goed bewaard moet worden en dat het zo goed mogelijk toegankelijk moet zijn voor het publiek en voor wetenschappers. In de gemeente is geen geschikt museum aanwezig en het Landgoed is maar eens per twee jaar voor publiek opengesteld. Ook zijn de condities in het Huis niet stabiel genoeg om het zwaard duurzaam te bewaren. Welk museum het wordt is op het moment van schrijven nog niet besloten. De ODRU heeft hierover geadviseerd en gesprekken gevoerd met geschikte musea. 

Ondertussen laat de gemeente een digitale reconstructie van het zwaard maken en een levensechte replica. Op die manier blijft het zwaard ook nog voor Montfoort beschikbaar. En we hopen dat het echte zwaard snel te zien is in een mooi museum.